عبد الجواد الكليدار ( مترجم : مسلم صاحبى )

83

تاريخ كربلا وحائر الحسين ( ع ) ( تاريخ كربلا و حائر حسينى ) ( فارسى )

امام باقر ( ع ) را مرور مىكنيم ؛ ولى هيچ گونه اثر و نشانه‌اى از نام حائر يا حير نمىبينيم . بنابراين ، آغاز پيدايش نام حائر ، چه وقت است ؟ ! تعيين زمان پيدايش واژه حائر يا حير ، به طور دقيق امكان پذير نيست ؛ هر چند ما با توجه به شواهد و قرائن ، مىدانيم كه تا پيش از سال 114 ه مطرح نبوده است ؛ ولى اگر حائر ، ويژگى حالتى از زمين ، يا چنان كه گمان مىرود ، توصيف و تبيين گونه‌اى از آن به شمار مىرفت ، شايسته بود آغاز پيدايش آن ، به قبل از واقعهء عاشورا و حتى قبل از ظهور اسلام و دورانى كه اين سرزمين ، بيابانى بىحاصل و غير قابل سكونت بوده است ، بازگردد و ياد و نامى از آن ، در تاريخ و حديث ديده شود . حال آنكه مىدانيم نام و ياد حائر ، جز در سال‌هاى بعد از دولت بنىاميّه ، مطرح نشده است ؛ آن هم در رواياتى مثل روايت حسين ، نوه دخترى ابوحمزه ثمالى كه در آخر دولت بنىاميّه ، قبر امام حسين ( ع ) را زيارت كرده - اين نام - آمده و از حائر با صراحت نام برده است . « 1 » همچنين در بعضى از روايات كه از امام صادق ( ع ) ، در همان دوران ، و قبل يا بعد از روايت فوق‌الذكر ، راجع به فضيلت زيارت امام حسين ( ع ) ، به دست ما رسيده است . البته نام حائر در تمام اين روايات ، به چشم نمىخورد ، بلكه تنها در بعضى از آنها ، جهت تعيين محّل قبر مطهّر ، مطرح گرديده است . تمام آنچه از نظر گذشت ، براين حقيقت دلالت دارد كه نام حائر براى كربلا ، نامى قديمى و ديرينه نبوده ، بلكه اسم جديدى مىباشد كه از پيشينه و شهرتى برخوردار نيست و هرگز پيوند آن ، به قبل از اسلام ، يا دوران پيامبر اكرم ( ص ) ، يا

--> ( 1 ) . ر . ك : سيدبن طاووس ، اقبال الاعمال ، ص 568 ؛ نزههء اهل الحرمين ، صص 14 و 15 ؛ اعيان الشيعه ، ج 4 ، ص 303 ؛ بحارالانور ، ج 10 ، ص 300 ؛ كامل الزيارات ، صص 111 و 112 و بخش حائر و توصيف آن در فصل اول اين كتاب .